De Huizen van Oranje en NassauNassau
Inhuldiging Koning Willem III
Vlag BelgieVlag NederlandGouden KroonVlag LuxemburgVlag Duitsland

Vorstinnen van Oranje en Nassau

Emma, Koningin en Koningin-Regentes der Nederlanden

Emma van Waldeck-Pyrmont werd op 2 augustus 1858 in het Duitse Arolsen geboren. Emma werd geboren als dochter van George Victor (Vorst van
Waldeck en Pyrmont) en Helena (Prinses van Nassau-Weilburg). Emma's grootmoeder was de kleindochter van Prinses Carolina van Oranje-Nassau,
waardoor Emma rechtstreeks afstamt van het Huis Oranje-Nassau. Ze kreeg van huis uit een hele strenge opvoeding met veel plichtbesef. De Prinses
trouwde op 7 januari 1879 met Koning Willem III der Nederlanden en werd aldus Koningin van ons land. In 1880 kreeg zijn haar enig kind, Prinses
Wilhelmina. Negen jaar later overleed de vader van de Prinses aan hartfalen. Emma werd benoemd tot Koningin-Regentes tot de achttiende verjaardag
van hun dochter. De voormalige Prinses van Waldeck-Pyrmont werd hierdoor het eerste vrouwelijke staatshoofd van het Koninkrijk der Nederlanden.


Verwchillende leeftijdsfases van Koningin en Koningin-Regentes Emma.

In haar regeerperiode probeerde Emma zoveel haar werk te doen in de trant van haar overleden echtgenoot. Zij was voor velen toegankelijk en
aanspreekbaar. In de politiek hield zij veel contact met ministers en bemoeide zich met de formatie van het Kabinet. Bij het samenstellen van een van
deze kabinetten bepaalde zij de formateur, hetgeen niet bij een ieder in goede aarde viel. Onder haar bewind steeg de populariteit van het Koninsghuis
tot aanzienlijke hoogte. Meer dan dit het geval was onder haar overleden echtgenoot. Daar de Koningin-Regentes het belangrijk vond haar dochter
goed op te leiden voor haar toekomstige taak als Koningin, nam zij Prinses Wilhelmina mee in de jaren 1891-1896.
In die periode bezocht de troonpretendente alle provincies en leerde de inwoners ervan goed kennen.


Koningin-Regentes Emma en Koningin Wilhelmina.

Door deze houding werd het Koningshuis het symbool van nationale eenheid. Op de 16e verjaardag van de Kroonprinses vond Emma dat de jeugd wel
voorbij was en in de volgende 2 jaren werd Wilhelmina klaar gestoomd voor het Koningschap. In 1898 - het jaar dat de Kroonprinses Koningin van
Nederland werd -trok Emma zich langzaam maar zeker terug. Bij het huwelijk van de Koningin in 1909 met Prins Hendrik van Mecklenburg-Schwerin,
nam de oud-Koningin-Regentes haar intrek in het Paleis Lange Voorhout. Maar haar werk zat er nog niet op. Er werd bepaald bij de geboorte van de
dochter van Vorstin Wilhelmina dat zij, Emma, wederom Koningin-Regentes zou worden als haar dochter zou komen te overlijden voor de
meerderjarigheid van de Kroonprinses. Hiermede werd Prins Hendrik simpelweg gepasseerd als voogd.


Overlijden Koningin Emma

Emma heeft in haar leven veel gedaan aan liefdadigheidswerk, met name de bestrijding van de tuberculose was voor haar van evident belang.
Het eerste grote tbc-sanatorium, de voormalige Rotterdamse Finsenstichting, maakte zij financieel bezien, mogelijk. Het huidige Emma
Kinderziekenhuis, onderdeel van het Amsterdams Medisch Centroum (AMC) in Amsterdam werd naar haar vernoemd. Binnen de regering had zij
ook haar taken, zoals het contra signeren van Wetten. Discussie's met politici over deze Wetten ging zij bepaald niet uit te de weg. In de literatuur
uit die periode werd Emma op diverse manieren beschreven. De ene keer als een aimable persoon en de andere keer als een uiterst ongemakkelijk
dame met wie het dan kwaad kersen eten was. De waarheid zal, zoals gebruikelijk, wel in het midden liggen.


v.l.n.r. de Lijkkoets en de Bloemenwagen.

Op haar 75ste verjaardag in 1933 was Emma zo welwillend om een aantal vragen in de huiselijk sfeer te beantwoorden in een interview.
Het gaf de mensen een interessante kijk in de 'Koninklijke keuken' uit die tijd. Met kwam te weten hoe de oud-Koningin haar dagen doorbracht en dat
was veelal met liefdadigheids werk. Vanwege haar leeftijd verscheen de Vorstin minder in het openbaar, maar dit liet onverlet dat de Nederlanders
Koningin Emma bleven kennen als de vrouw die rondging in ziekenhuizen en gestichten. Op 19 maart 1934 werd via de pers bekend dat de Koningin
ernstig ziek was. Een dag later, op 20 maart 1934 eindigde een 'rijk maar dienend' leven. Het treurige nieuws werd op de beide radiozenders aan het
volk bekend gemaakt en in aansluiting daarop werd de uitzendingen als teken van nationale rouw, gestaakt.


Aankomst begrafenisstoet Nieuwe Kerk te Delft.

Bij de uitvaart van Koningin Emma, kende Delft een gordel van afzettingen die nog niet was vertoond. De publieke belangstelling hierbij werd door
betere verkeersmiddelen mogelijk gemaakt. Daardoor waren er duizenden mensen op de been om de laatste eerst te bewijzen aan een Koningin
van het Volk. Voor het Haagse paleis heerste een aangrijpende beklemmende stilte toen de stoet vertrok richting de Nieuwe Kerk in Delft.
Nooit tevoren werd Den Haag zo intens geconfronteerd met een mensenmenigte op zijn straten van deze omvang.
Onder doodse stilte trok de stoet door de stad. Daarbij was de komst van de stoet op de Markt te Delft het meest indrukwekkend.
In aanwezigheid van genodigden en haar naaste familie namen zij afscheid van een Koningin die haar stempel wel had gedrukt op charitatieve doelen.
Haar bijzetting in de Koninklijke kelder werd slechts door directe familie bijgewoond.

De begrafenisstoet passeert rechts de Vijverberg, links de Gevangenpoort, langs de kant van de weg veel publiek, 28 maart 1934. Aankomst Familie en genodigden , Nieuwe Kerk te Delft.

Het leven van Koningin Emma is zeer divers geweest. Als dank voor de diensten het Nederlandse Volk bewezen zijn er een aantal monumenten
ter harer nagedachtenis in ons land verrezen. In het midden van het Regentesseplein in Den Haag staat de 'naald' van Koningin Emma. Het is een natuurstenen obelisk uit 1905, opgericht ter ere van de populaire koningin-moeder. De obelisk is versierd met een allegorisch vrouwenbeeld en een portretbuste en profil in brons van Emma, vervaardigd door prof. A.W.M. Arend Odé en A.F. Gips. In 1936 werd in het rosarium op het Jozef
Israëlsplein in Den Haag een beeld van de Belgische beeldhouwer Toon Dupuis onthuld door Vorstin Wilhelmina.Oorspronkelijk was het van de
Franse kalksteen Vaurion, maar na beschadigingen is het in 2001 in brons gegoten.


Het Monument het Jozef Israëlsplein in Den Haag


Op 6 september 1937 werd op de Dam in Middelburg een monument onthuld van Henk Etienne.
Op het Lange Voorhout staat een monument in de vorm van een soort zitbank. Op de voorkant staat: "In dankbare herinnering aan, en ter
vererende nagedachtenis van H.M. Koningin Emma"
. Op de achterkant staat: "Aangeboden door de Orde van Vrijmetselaren onder het
Grootoosten der
Nederlanden i n het jaar 1938, vernield in 1940, heropgericht in 1959".

In het plantsoen van het Emmaplein in Amsterdam Oud-zuid staat een monumentaal kalkstenen beeld van Koningin Emma met op het voetstuk de
wapens van Nederland en van Waldeck-Pyrmont. De zes vrouwen in reliëf laten zien dat de vorstin op handen werd gedragen. Links op het
voetstuk staat een reliëf van een vrouw als symbool voor bescherming, rechts een vrouw met weegschaal en boek, symbool voor gerechtigheid.
Het standbeeld van Lambertus Zijl, dat eerst voor Den Haag bestemd was, werd door Koningin Wilhelmina in 1938 onthuld.

De Emmabank die in in het Julianapark in Schiedam staat is een monument ter nagedachtenis aan Vorstin Emma. Het was ontwerp van C.E.
Alexander, ingenieur bij de afdeling Gemeentewerken van de gemeente Schiedam. Het initiatief tot het plaatsen van deze bank was van de
Schiedamse burgemeester Hendrikus Stulemeijer, die al kort na het overlijden van de Vorstin besloot dat er een monument ter harer nagedachtenis
moest worden opgericht. Tot verwezenlijking van dit initiatief werd op 30 april 1934, de verjaardag van Kroonprinses Juliana, en één maand na
het overlijden van haar grootmoeder, in het Schiedamse Passage Theater de Stichting Koningin Emmabank opgericht,
waarvan Stulemeijer zelf de voorzitter werd.


Emmabank te Schiedam

Deze stichting besloot onmiddellijk tot het uitschrijven van een prijsvraag. De stichting mocht zeventien inzendingen ontvangen. Uit die inzendingen
werd het ontwerp van Alexander gekozen. De firma Heijnsbroek en Leenderts uit Schiedam werd belast met de uitvoering van het ontwerp. Tot het
bijeenbrengen van de benodigde middelen organiseerde de stichting in september 1934 een grote inzamelingsoptocht in de stad. Deze optocht werd
opgeluisterd door muziekkorpsen, praalwagens en dames met vlaggen. Tijdens de optocht werd een inzameling gehouden, die - tot gène van het
stichtingsbestuur - slechts 28 gulden opbracht. Uiteindelijk slaagde men erin om de benodigde gelden te verkrijgen bij het Schiedamse bedrijfsleven.

Op 30 april 1935 werd de bank officieel onthuld. Tijdens de plechtigheden speelde een muziekkorps het Wilhelmus terwijl ook het Emmabank-lied
Hou en Trou werd gespeeld. Een speciale oorkonde werd in het monument ingemetseld. Het opschrift op de lage muur naast de bank luidt:
' Hulde aan de nagedachtenis van de Moeder van Haar Volk , Geschenk van de burgerij van Schiedam'.

In Medemblik werd in de dertiger jaren in het kader van de werkverschaffing een park aangelegd dat de naam van Emma ging dragen. Er staat ook
een klein monument van haar. In 2007 werd bij de ingang van dit park een entreepartij gemaakt waarbij Emma in
een kunstwerk herkenbaar is verbeeld.